Cerekiew

W pobliżu stawu znajdującego się w tej wsi znaleziono wczesnośredniowieczne grodzisko o średnicy 23 metrów. Oznacza to, że historia tej miejscowości jest bardzo stara, ale pisane ślady są młodsze.

Dnia 30 XI 1317 roku książę Władysław Łokietek wydał w Krakowie dokument o przeniesieniu na prawo średzkie wsi należących do Dzierżka i Ostaszy z Bejsc herbu Lewart. Wśród licznych wsi przeniesionych na prawo średzkie była też Nowaczerekiew pod Radomiem, czyli współczesna Cerekiew. Na mocy przywileju mieszkańcy wsi zostali uwolnieni od ciężarów prawa polskiego i mieli we wszystkich sprawach odpowiadać tylko przed swoim sołtysem i dziedzicem. Sołtys otrzymał prawo wymierzania kar w sprawach kryminalnych. Nie podlegał on władzy urzędników i mógł być pozwany tylko przed króla specjalnym jego pozwem i sądzony wyłącznie według prawa niemieckiego. Wieś została na nowo zorganizowana, wytyczono działki kmieci i sołtysa, ustalono czynsz. Z lokacją wsi na prawie niemieckim łączyła się tzw. wolnizna, czyli czasowe uwolnienie mieszkańców od danin na okres reorganizacji wsi.

Nazwa wsi, wbrew starszym twierdzeniom, nie miała nic wspólnego z wpływami Rusi na tym terenie. W dawnej polszczyźnie słowo „cerkiew” oznaczało świątynię, kościół. Nazwa wsi brzmiała wtedy Nowa Cerkiew.            Cerkiew, czyli kościół, istniał już w tej wsi wcześniej. Według historyków Kościoła parafia katolicka została zorganizowana w tej miejscowości już w XIII wieku. Jednak pierwsza pisana wzmianka o kościele pochodzi dopiero z 1325 roku. Być może wieś zwano w XIII wieku inaczej, a od kościoła umiejscowionego w tej wsi zaczęto ją nazywać Cerekiew i ta nazwa przyjęła się już od XIV wieku. W tym czasie istniał już drewniany kościół w Cerekwi.

Kolejna wzmianka o Cerekwi pochodzi z Kodeksu Dyplomatycznego Polski z 1330 roku. Tam również wieś wpisano pod nazwą Nowa Czerekiew.

Według spisu podatkowego z 1569 roku Nowa Czerkiew nie była dużą wsią. Liczyła dwa i pół łana obszaru. Z tego samego okresu pochodzą pierwsze wzmianki o istnieniu w Cerekwi szkoły parafialnej. Szkoła istniała również w końcu XVI wieku, kiedy zapisano nazwisko pierwszego nauczyciela. Był nim Wojciech z Radomia, a we wsi istniał oddzielny budynek szkolny.

Pod koniec XVIII wieku dobra cerekwickie, weszły w skład majątku Jana Chryzostoma Cieciszowskiego. Był to bratanek biskupa Kaspra Cieciszowskiego. Biskup przekazał bratankowi wiele ze swojego prywatnego majątku. Warto może wspomnieć, że bratanica Jana Chryzostoma, Stefania, wyszła za mąż za Józefa Sienkiewicza, a jej syn to Henryk Sienkiewicz.

W 1929 roku w Cerekwi powstał, w miejsce rozebranej starej świątyni (z XVI wieku), nowy kościół wg projektu Stefana Szyllera.

Cerekiew 2 Cerekiew 3

Internet Assets sp. z o.o.